Niets is wat het lijkt
Het verhaal achter één Instagram post (en de disclaimer die bij elke post zou moeten staan)
Afgelopen week keek ik naar de fantastische minidocuserie Rafa over tennisspeler Rafael Nadal. Verschillende elementen kwamen voor mij samen in deze docu. Mijn ontwapenende jeugdidool die ik zo ongekend sexy vond (en die ik op mijn 20ste nog een liefdesbrief schreef... ik wacht nog steeds op antwoord) en mijn liefde voor sportdocu’s (iets met jeugdsentiment en mijn innerlijke competitieve Monica van Friends). Maar wat mij het meest raakte was iets waar ik de laatste tijd veel mee bezig ben. Namelijk: achter elk (online) beeld schuilt een mens van vlees en bloed die veel complexer is en harder werkt dan je ooit te zien krijgt.
En dat bracht me weer eens bij de volgende overpeinzing: hoe zet ik een zo realistisch mogelijk en waarheidsgetrouw beeld van mezelf online neer? Er is weleens tegen mij gezegd dat ze me in het echt leuker vonden dan online. Het is dus ook iets waar ik me al jaren bewust toe probeer te verhouden: hoe kom ik over, wat geef ik mee, hoe zet ik mezelf neer? Laat ik genoeg mijn dansende kant zien? Deel ik ook weleens de struggles? Ben ik open genoeg over mijn downs? Wissel ik serieuze onderwerpen ook eens af met humor en lichtheid? Leg ik teveel focus op bepaalde aspecten?
Ik denk dat het, zelfs met zorgvuldigheid, per definitie een onbegonnen zaak is om een volledig beeld van mezelf te geven. Dan zou ik veel vaker en completer moeten delen dan ik nu al doe, en daar heb ik geen tijd noch de structuur voor om dat vol te houden. En zelfs als het me wel zou lukken, zou mijn online persona, hoe je het ook went of keert, altijd een versimpelde en gecureerde versie van de werkelijkheid zijn.
We zien dit overal. Zelfs daar waar je het meest jezelf kunt zijn en jezelf het minst censureert, omdat je ervan uitgaat dat niemand anders het leest: een dagboek. ‘Maar natuurlijk is het niet de hele persoon die opstijgt uit de pagina’s van een dagboek’ schrijft biograaf Maite Karssenberg in haar prachtige (!) biografie Dubbelleven over feminist Geertruide Kapteyn-Muysken die een dikke 100 jaar geleden leefde en op wiens schouders wij vrouwen vandaag staan. Zij baseert zich naast brieven, publicaties en ander archiefmateriaal ook op de dagboeken van Geertruide. Maite haalt ook een uitspraak van Virginia Woolf aan: ‘Je ontwikkelt de gewoonte om een bepaalde stemming vast te leggen – bijvoorbeeld frustratie of misère – en om niet in het dagboek te schrijven wanneer je juist het tegenovergestelde voelt.’ Een dagboek geeft daarom, zo schrijft Maite, een ongebalanceerd beeld van een persoon: emotioneler en fragieler dan ze in werkelijkheid is.
Als we die tendens doortrekken naar het andere uiterste, een open socialmediaprofiel waar niet alleen de volgers maar elke onbekende henkie ongegeneerd kan snuffelen, dan kun je er dus van uitgaan dat elk mens, bewust maar ook onbewust, een ongebalanceerd beeld van zichzelf creëert: stabieler, sterker dan ze in werkelijkheid is.
Neem bijvoorbeeld de consequenties van een slecht humeur. Als ik me uitgeblust, boos, verdrietig voel of niet eens precies weet hoe ik me voel, dan is het laatste waar ik aan denk (gelukkig, misschien) om iets te delen op Instagram (aan de andere kant zie je inmiddels genoeg mensen die juist wel die rauwe emoties online delen). Op de een of andere manier voelen huilende (of in hun eentje dansende) mensen op social media minder authentiek. Als ik het zelf zou doen zou het voelen als een verkeerde manier van aandacht vragen. Gek genoeg door te delen voelt de emotie minder oprecht. Maar mijn ergernis ligt misschien meer aan mij dan aan de ander. Natuurlijk leef en laat leven (sowieso!) maar dus niet mijn cup of tea. Ben toch benieuwd hoe jullie dit ervaren. Doe mee aan de poll:
Als ik al over mijn zwakheden deel, doe ik dat op een reflecterende manier, altijd achteraf. En dat geeft natuurlijk een heel ander plaatje dan de oorspronkelijke, rauwere emotie. Met andere woorden, jullie krijgen dus altijd een wijzere, verstandigere versie te zien. Zo ontstaat er dus, vaak onbedoeld, een meer gecureerde versie van de werkelijke Nina.
We weten dit allemaal wel, en toch denk ik dat we het ons nog te weinig realiseren. Als ik voor mezelf spreek, is dat zeker zo. Ik ga me automatisch vergelijken, op basis van iemands buitenkant, met mijn binnenkant. Op basis van iemands triomfantelijk behaalde einddoel, met mijn kronkelige, ingewikkelde, soms tergende lange weg ernaartoe. En dan ga ik dus ook sneller twijfelen of er iets mis is met mij terwijl het in veruit de meeste gevallen gewoon een normaal onderdeel van een leven is. En ik weet dat ik daarin niet alleen ben.
Laat ik een voorbeeld geven. Afgelopen weekend was ik bij de Volkskrant-podcast Culturele Bagage op het Best Kept Secret-festival.
